Tahran’ın yeni bankacılık kanalları açma ve Amerika’nın finans sektöründeki sınırlamalarını atlama çabalarının bir parçası olarak İran’ın ilk yatırım bankaları, gelecek ay işlem yapmaya başlayacak.
İran Özelleştirme İşleri Başkanı ve Maliye Bakanı yardımcısı Heidari Kord Zangeneh, üç bankanın ayrıca İran’ın çelik, bankacılık, taşıma, havayolu ve iletişim gibi ulusal endüstrilerinin özelleştirilmesini gerçekleştirmek için yapılan planların uygulanması konusunda da anahtar rol oynayacağını söylüyor. Kord Zangeneh, Financial Times’a “ Biz yaptırımlara karşı koyabilmek için özel sektörümüzü ve özel bankalarımızı aktif hale getireceğiz” dedi.
Amin, Novin ve Pasargad adlı bankaların, bazılarının bu bankalar ile bağı bulunan özel yatırım şirketlerini de içeren bir konsorsiyum tarafından yönetileceği söyleniyor. Kord Zangeneh, “Biz ilk kez yatırım bankasına sahip oluyoruz ve bu bankalar, dünyada diğer yatırım bankaları ne yapıyorsa onu yapacaklar. Onlar, devletin sahip olduğu girişimlerin devredilmesi konusunda yardım etmek için hisseleri paylaşacaklar ve özelleştirme organizasyonları ile borsa arasında arabulucu gibi davranacaklar” diyor.
İran ekonomisi halihazırda devlet sektörü egemenliği altında işliyor. Ekonomistlerin tahminine göre katma değerin 5’te 4’ü hükümetin iç üretiminden, özellikle petrolden, sağlanıyor. İran dört yıldır devlet kontrolünde olan ve ulusal güvenlik konusunda endişe teşkil etmeyen şirketleri özelleştirmeye çalışıyor. Bununla birlikte İran üst lideri Ayetullah Ali Humeyni’nin batının ekonomik savaşı karşısında özelleştirmenin en etkili yol olduğuna dair açıklamalarına rağmen süreç zahmet verici bir şekilde yavaş işliyor.
Kord Zangeneh, İran’ın özelleştirme sürecini hızlandırdığını ve 2015 son tarihli İran ekonomik planından önce kamu şirketlerinin özelleştirme kapsamında tamamen satılacağını taahhüt ettiğini belirtiyor: “Ben söz veriyorum ki eğer gelecek iki yıl içinde burada olursam kamu sektörü %80–90 oranında satılmış olacaktır.”
Kısa bir zaman içinde İran, en büyük şirketlerinden biri olan ve Kord Zangeneh tarafından Malezya borsasında gelecek iki ayda şu anki 1,5 milyar dolarlık değerinin üstüne çıkacağı söylenen ulusal bakır endüstrisi şirketinin dörtte birini satacak. Kord Zangeneh bir de, Hong Kong ve Jakarta borsalarında İran devlet şirketlerinin değer kazandığını belirtti.
Batılıların ilgisini arttırmaya yönelik bazı hareketler ile İran, kendi nükleer programından dolayı cezalandırılmasına mukabil enerji arzını sağlama konusunda ilgili yatırımcılar bulmak için doğuya yöneliyor.
(FT, 10 Şubat 2008, Iran banks seek to sidestep US curbs)