Dresden, Almanya— Son aylarda, Dresden iki büyük bilgisayar çip üreticisini elinden kaçırdı. Bu, “Silikon Saksonya” olarak anılmayı seven bir bölgenin ileri teknoloji ürünleri seri üretimine devam edip edemeyeceğini sorgulatmaya başlattı. Bu güzel şehrin sakinlerinin bir kısmı bunun o kadar da kötü bir şey olmadığını düşünüyor.
Bu kayıp, bir zamanlar Doğu Almanya’da yer alan Dresden’in geleceğinin, üretim yerine araştırma ve tasarımda olup olmadığı ile ilgili bir tartışmayı da ateşledi. Hiç kimse, Blue Wonder İletişim’in genç girişimcileri kadar çip üretimi işinin entelektüel kısmıyla ilgili daha tutkulu olamaz. Daha sadece dört aylık olan bu şirket, gelecek kuşak kablosuz teknolojinin karlı pazarında kendine yer açmaya çalışıyor.
Neredeyse hepsi mühendis olan çalışanlarının hiç biri herhangi bir şey üretmiyor.
Şirketin iki baş yöneticisinden biri olan Wolfram Drescher “Bilgi üretimi işine para koymalıyız.” diyor. “Sadece üretim yapıyor olsaydık ben sokakta işsiz dolaşıyor olurdum.”
Geleneksel üretimin ekonominin vazgeçilmez unsuru olmadığı düşüncesi Alman mirasının bir parçası. Ancak, Çin, Almanya’nın dünyanın en büyük ihracatçısı konumunu zorladıkça, Amerikalılar’ın on yıllardır tartıştığı gelecek için nereye yatırım yapılması gerektiği sorusu Almanya’nın gündemine yeni yeni gelmeye başlıyor.
Bu gerilimin en iyi örneği Dresden’den geliyor. Bu yıl, bölgenin en büyük özel sektör işvereni çip üreticisi Qimonda iflas etti, bir diğeri Global Foundries, Dresden’de kurmayı düşündüğü fabrikayı New York’ta kurmak için temel attı.
Hafıza çipleri üreten Infineon’un bir kısmına sahip olduğu Qimonda teşebbüsü Saksonya Ekonomi Bakanı Thomas Jurk’tan bu yılın başlarında yardım istemişti. Jurk şirketin durumunu siyasi liderle konuşmak için Berlin’e gittiğinde hükümetin GM’in iflasının Avrupa’daki en büyük yansıması Opel’i kurtarmaya yoğunlaştığını gördü.
Junk “Önceliklerinin Opel olduğunu öğrendim” diyor, “ama ikinci sırada yine Opel vardı.”
Qimonda’nın talep ettiği yardım miktarı devletin bu şirketi kurtarmak için ayırabileceği miktardan çok fazla; ancak şirketini tasfiyesi doğrudan ve dolaylı olarak 6000 kişinin işinden olmasına mal olacak.
Dresden’in ileri teknoloji için merkez haline gelmesi, Advanced Micro Devices’ın (AMD) burada, PC’ler için mikro işlemci üretecek çip fabrikası inşa etmesiyle 1999’da başlıyor. Temiz-oda teknolojisi gibi ürünlerin üreticileri 2002-2007 arası dönemde bölgede hızlı bir şekilde yayılıyor ve yarı-iletken sanayiside istihdam edilen insan sayısı 21,000’den 43,000’e çıkıyor.
Bu yıl, AMD, işinin üretim kısmını, Ebu Dabi’den bir yatırımcının dahil olduğu Global Foundries ortak teşebbüsüne devretti ve hala bölge ekonomisinin büyük bir parçası. Ancak Global Foundries, Dresden’de genişlemek yerine, 1.2 milyarlık sübvansiyonla, yeni fabrikasını New York’un Saratoga bölgesine kurdu.
Blue Wonder yöneticisi Drescher Saksonya’nın, çip üreticilerini buraya fabrika açmaya ikna etmek yerine, zeki insanlar üzerine yoğunlaşması gerektiğini söylüyor.
Blue Wonder LTE olarak bilinen yeni teknik standartta cep telefonu çipleri tasarlıyor. Şirket hala kuruluş aşamasında ancak çalışanları, Hollanda elektronik devi Philips’in yan kuruluşu olan NXP’ten daha önce tanışıyorlar. NXP geçen yıl Dresden’deki araştırma merkezini kapatmıştı.
Aslında, pek çoğu NXP’den ayrılmaktan mutlu. Drescher, karar açıklandığında meslektaşlarının yüzündeki gülümsemeyi hatırlıyor. “Şirket büyüdükçe eğlence azalıyor.” diyor.
Yaklaşık altı ay sonra, Elbe ırmağı kenarında küçük bir ofise yerleşiyorlar.
Geçen sabah, Drescher, ekonomi bakanı için bir power point sunumu hazırlamış. Slaytlardan birinde “Bilgi üretimden önemlidir” yazıyor. Diğerinde de “Saksonya gelişmeye yatırım yapmalı, üretime değil”.
Daha sonra, kapalı kapılar ardında, Drescher Junk bir teklif götürmüş, bakanlık hala bunun üzerinde düşünüyor. Blue Wonder’ın test çiplerine ¬tasarımlarını kullanan prototiplere ihtiyacı var. Bakandan bunlara mali yardımda bulunmasını istiyor. Blue Wonder, Alman bir üreticiyle çalışmanın avantajının farkında olarak, Global Foundries’in Dresden’deki fabrikasından yaralanmak istiyor. Global Foundries de müşteri çeşitliliğini artırmak istiyor.
Bu fikir Saksonya ve bütün Almanya’daki siyasi gerçeklikleri yansıtıyor.
Bölgenin ticaret ortaklığı Silikon Saksonya yöneticisi Heinz Martin Eser “ Buradaki imalata yönelik tercih, Almanya’nın herhangi bir yerindeki kadar güçlü.” diyor ve ekliyor “Bu Saksonların kanında var.”
Devlet, geçen on yıl içinde, Porsche ve BMW fabrikalarını, Dresden’den sonra ikinci büyük şehir olan Leibzig’e çekmek için çok uğraştı. Bir de Karl-Marx-Eyaleti olarak da bilinen ve makine-parçası merkezi olan Chemnitz var.
20 yıllık Sakson siyaseti tecrübesi olan, Quimonda’nın bu yılki talebine cevap verdi çünkü üretim tesislerinin araştırma laboratuarlarından daha çok istihdam sağladığı bir gerçek.
Ayrıca, Quimonda, Dresden çevresinde sermaye-yoğun araştırma çabalarını da destekliyor.
Hiç kimse, Qimonda ve yerel bir üniversitenin ortak araştırma merkezi Namlab’ın bilimsel direktörü Jürgen Rüstig kadar bu konuları bilemez. Namlab’ın nanoteknoloji alanındaki araştırmaları sonunda daha kompakt çip tasarımlarına yol açacak. Rüstig, Qimonda’yla olan ortaklığı yoluyla bu ürünleri piyasanın ilgisine sunmayı planlıyor. Rüstig “Üreticiler bizim müşteriyle bağlantımız” diyor. Bu güçlü bir argüman ama Drescher’e göre de şeyleri kendinizin üretmesi eskisi kadar önem arzetmiyor. Dünyanın en büyük iletişim çipi üreticilerinden biri Qualcomm’ın örneğin hiç fabrikası yok. Drescher, bölgenin son yarı iletken fabrikasını kaybettiğine de dikkat çekiyor. Drescher, “Silikon Vadisi artık bir fabrika değil.” diyor ve ekliyor, “Silikon Vadisi artık bir düşünce kuruluşu.”
(New York Times, 12 Ağustos 2009, Debate in Germany: Research or Manufacturing?)