İran açıklarına özel gemilerin gönderilmesi ve en az dört Arap ülkesine füze savunma sistemlerinin yerleştirilmesini ön gören girişim Başkan Obama’nın İran’a dönük yaklaşımlarında büyük bir dönüm noktasının yaşandığı bir sürece denk geldi. Nitekim aylardır sürdürdüğü diplomatik açılımı sonuç vermeyen yönetim, Batılılarca gizli nükleer silah programını yürüttüğü iddia edilen İran Devrim Muhafızları Örgütü’ne karşı müeyyidenin uygulanması için uluslararası camia içinde geniş kapsamlı bir mutabakat sağlama çabasındaydı. .

Obama, ulusa sesleniş konuşmasında söz konusu değişimin haberini vermiş ve İran’ın, nükleer yakıt üretimini durdurmasına dönük Birleşmiş Milletler’in taleplerini dikkate almadığı takdirde, “sonuçlara” katlanacağı yönünde uyarıda bulunmuştu. Öte yandan Dışişleri Bakanı Hillary Rodham Clinton da Cuma günü yaptığı açıklamada, Çin’i hedef alarak, yaptırımlara karşı koruduğu muhalif tutumun basiretsiz bir yaklaşım olduğunu belirtti.

General David H. Petraeus’un konu hakkında açıktan yer verdiği görüşlerini de içeren, ABD’nin füze savunma sistemi konuşlandırdığına dair haberler İran üzerindeki baskıyı artırmayı hedefleyen eşgüdümlü bir stratejinin parçası gibi görünüyor.

Söz konusu sistemlerin konuşlandırılmasındaki diğer bir amaç da “İran’ın Ortadoğu’da en büyük silahlı güç haline geldiğine” dair algıları yıkmak ve yeni yaptırımların uygulanması halinde İran’ın Batı’yla sürtüşmelerini ileri seviyeye taşımasının önüne geçmek. İsminin açıklanmasını istemeyen yetkililere göre, bu girişim aynı zamanda İsrail’e, İran nükleer ve füze tesislerini askeri saldırı düzenlemesi için kısa vadede bir neden olmadığını göstermeyi hedefliyor. 

Ancak söz konusu konuşlandırmaların savunma amaçlı olduğunu vurgulayan yönetim böylelikle Tahran’ın sert bir tepkisini çekmemeye çalışıyor.

Askeri yetkililer savunma sistemlerini kabul eden ülkeleri Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Kuveyt olarak açıkladılar. Açıklamada Kuveytlilerin, yıllardır ellerinde bulunan kapasitesi nispeten düşük modelleri takviye etmek amacıyla savunma silahlarını almaya razı olduklarını, Suudi Arabistan ve İsrail’in ise zaten benzer teçhizatlarının bulunduğuna yer veriliyordu.

Muhtemelen çoğu körfez ülkesinin Amerikan askeri yardımını ve bunlarla beraber gelen birlikleri kabul eden bir ülke olarak bilinmek istememesi sebebiyle, General Petraeus Amerikan teçhizatını alan ülkelerin ismini vermiyor. Gerçekten de füze savunma sistemlerinin konuşlandırıldığı ülkelerin ismi gizli tutuluyor belki ama çoğunun ismi herkesin malumu.

Savunma sistemlerine ilişkin, 22 Ocak’ta Savaş Çalışmaları Enstitüsü’nde düzenlenen bir konferans sırasında konuşan General “İran, körfezin öte yanında kalanlarca şüphesiz ciddi bir tehdit unsuru olarak algılanıyor.” açıklamasında bulundu.

Petraeus, Başkan George W. Bush döneminde gündeme gelen savunma sistemlerine ilişkin sürecin hızlandırılması çerçevesinde “her ülkeye ikişer adet olmak üzere toplam sekiz Patriot bataryasının” teslim edileceğini dile getirdi. Patriot füzeleri kısa menzilli saldırı füzelerini etkisiz hale getirmesiyle biliniyor.

Konuşmasında birinci derece savunma hattı hakkında bilgiler de veren General ABD’nin Basra Körfezi’nde sürekli olarak Aegis kruvazörleri bulundurduğunu belirtti. Söz konusu kruvazörler orta menzilli füzelerin etkisiz hale getirilmesi için tasarlanmış ileri düzey radar ve füze savunma sistemleriyle donatılmış bulunuyor. Bu sistemler İran’ın uzun menzilli Şahab 3 füzelerine karşı etkili olamıyor, ancak istihbarat servisleri İran’ın bu füzelere nükleer başlık takmakta yaşadığı sorunları aşabilmesi için daha uzun yıllar olduğu kanaatinde.

İsminin açıklanmasını istemeyen Amerikan yönetiminden yetkililer savunma sistemi girişimlerinin birden çok hedef barındırdığına dikkat çekiyor. Sistemin amaçlarına ilişkin açıklamada bulunan üst düzey bir yetkili “Birinci hedefimiz İranlıları caydırmak. İkincisi ise Arap devletlerine güven vererek, kendilerinin de nükleer faaliyet yürütme zorunluluğunu hissetmemelerini sağlamak. Tabii, İsrail’in sakinleştirilmesi de hedefler arasında.”  Şeklinde konuşuyor.

İran’ın nükleer programı yavaş da olsa ilerlerken, Amerikan istihbarat görevlilerinden biri  Obama ve Batılı müttefiklerinin İran’ın programını durdurmada başarılı olacağına ikna olmadığı takdirde, İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine askeri müdahalede bulunacaklarını muhtelif zamanlarda ima ettiğini söyledi. 2008 baharında İsrailliler askeri bir operasyon halinde Bush’tan nükleer sığınak delici füzeler ve teknolojik ikmal konusunda yardım istediler ancak reddedildiler, o zamandan beri de kendi kapasitelerini geliştirmeye odaklandılar.

Obama’nın Milli Güvenlik danışmanı General James L. Jones bu ay İsrail’e daha önceden ilan edilmemiş bir ziyarette bulunarak hem İsrail’in ateşini ölçtü hem de İran’ın programına karşı ekonomik ve gizli programları gözden geçirdi.

Amerikalı yetkililer Arap devletlerinin Amerika’nın toprakları üzerine konuşlanmasını hevesle karşılamasının bölgede İran’ın hırs ve kabiliyetleri hakkında artan kaygıyı gösterdiğini söyledi. Washington’ın emirlerini uyguladığına dair algıya karşı her zaman hassas olan Umman’la konuşlanma konusunda bir girişim başlatıldı ancak Amerikalı yetkililere göre henüz Patriot füzeleri yerleştirilmedi.

Uluslararası toplumun İran’a uygulamak istediği yaptırımlar engellerler karşılaşıp, işbirliği önerileri Tahran tarafından reddedilince üst düzey askeri görevlilerden General Patraeus bir ay önce, Patriotlar’ın yerleştirilmesinden açıkça bahsetmeye başladı. Ekim ayında iki ülke İran’daki nükleer yakıtın büyük kısmının ülkeden uzaklaştırılması için prensipte anlaşmaya varmışlardı, ancak İran anlaşmadan geri adım attı.

Diplomatik hassasiyetler yüzünden adını vermeden konuşan askeri görevli, Patriotlar ve füze rampalı gemilerle General Petraeus’un  Körfezdeki ittifakı yeniden temin etmekte ve bölgeyi korumaya yardımcı olmakta Amerika’nın azimli olduğu mesajını vermek istediğini söyledi. Görevliye göre bu İranlılara Amerika’nın kararlılığı ile ilgili bir hatırlatmaydı.