• Daha önce Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan ancak Ocak ayından itibaren Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan imalat sanayisinde kapasite kullanım oranı Ocak ayında, geçen yılın aynı ayına göre 6.4 puan, bir önceki aya göre 0.2 puan artarak yüzde 67.8 seviyesinde gerçekleşti. Açıklamaya göre, mal gruplarına göre kapasite kullanım oranlarında geçen yılın aynı ayına göre bütün mal gruplarında artış gözlendi.
• TCMB tarafından geçen hafta yapılan açıklamaya göre, reel kesim güven endeksi Ocak ayında bir önceki aya göre 9.8 puan artarak 102 oldu. Endeksin 100’den büyük olması ekonomik faaliyetlerde iyimser görünüm, 100'den küçük olması ekonomik faaliyetlerde kötümser görünüm anlamına geliyor. Sonuçlara ilişkin TCMB’den şu açıklama yapıldı:“Reel Kesim Güven Endeksi’ni (MBRKGE) olusturan anket sorularına ait yayılma endeksleri incelendiginde sırasıyla gelecek üç aydaki üretim hacmi, gelecek üç aydaki ihracat siparis miktarı, sabit sermaye yatırım harcaması, gelecek üç aydaki toplam istihdam beklentisi, genel gidisat egilimi, son üç aydaki toplam siparis miktarı ve mevcut toplam siparis miktarına iliskin degerlendirmeler endeksi artıs yönünde etkilerken, mevcut mamul mal stok miktarı endeksi azalıs yönünde etkilemistir.”
• Türkiye İstatistik Kurumu ve Gümrük Müsteşarlığı işbirliği ile oluşturulan geçici dış ticaret verilerine göre; 2009 yılı Aralık ayında, 2008 yılının aynı ayına göre ihracat %30,3 artarak 10.062 milyon dolar, ithalat ise %31,4 artarak 14 989 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde dış ticaret açığı %33,8 artarak 3.683 milyon dolardan 4.927 milyon dolara çıkmıştır. 2008 Aralık ayında %67,7 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı, 2009 Aralık ayında %67,1’e gerilemiştir.
• Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, yılın ilk enflasyon raporunu açıkladı. Yılmaz şunları söyledi: "Geçen yıl sonu enflasyondaki sapma işlenmemiş gıda fiyatlarındaki sapma ile açıklanabilir. İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki dalgalanma önemli bir tahmin belirsizliği oluşturuyor. Enflasyondaki artış temel bileşenlerden ziyade geçici unsurlardan kaynaklanmaktadır. Enflasyon yılın ilk iki ayında belirgin artışlar gösterecek ve bir müddet hedefin üzerinde kalacak. Geçici etkilerden kaynaklanan bu durumun genel fiyatlara sirayet etmesi beklenmiyor. Enflasyon daha sonre yeniden düşüş sürecine girecek. Reel faizlerin mevcut seviyesi tarihi düşük seviyede, kredi piyasalarında sıkılık azalmaya devam ediyor. Yatırım harcamalarında kısa sürede toparlanma beklenmiyor. Dış talebin kriz öncesi seviyelere ulaşmasının uzun zaman alacağı düşünülmekte.İş gücü piyasasındaki göstergeler 3. çeyrekten itibaren iyileşme eğilimine girdi. Yakın dönemde istihdamda görülen iyileşmenin hızlı toparlanmaya dönüşmesini beklemiyoruz, işsizlik uzun süre yüksek oranlı kalacak. Kredi talebi canlanmaya başladı, özellikle ticari kredilerde artış başladı. Son veriler ekonominin ılımlı bir toparlanma sürecine girdiğini gösteriyor. Ekonomideki kaynak kullanımı uzun bir dönem daha ortalamanın altında seyredecek. Ocak ayı içinde yapılan vergi düzenlemeleri enflasyona bu yıl 1.5 puanlık katkı yapacak. Tahminler yapılırken 0.5 puanlık artış öngörmüştük. Bu da enflasyon tahminlerini yaklaşık 1 puan yükseltti. Bu etki Ocak 2011'de ortadan kalkacak. Küresel ekonomiye ilişkin olumlu algılanmanın yükselmesiyle petrol fiyatları Ekim raporunda 70 dolar olarak belirlenen varsayımın üzerinde seyretti. Petrol fiyatları varsayımı 75'ten 80 dolara çıkarıldı. Bu güncelleme 2010 enflasyon tahmini üzerindeki etkisi 0.2 puan oldu. İşlenmemiş gıda fiyatları beklentilerin üzerinde seyretti. 2010 sonu gıda fiyatları artış oranını yüzde 6'dan yüzde 7'ye çıkartık, 2010 enflasyonuna etkisi 0.3 puan oldu. Enflasyonun 2010 sonunda orta nokta yüzde 6.9 olmak üzere yüzde 5.5, yüzde 8.3 aralığında olması, 2011 sonunda orta noktası yüzde 5.2 olmak üzere yüzde 3.4-7 arasında olması öngörülüyor. Efnflasyonun 2012 sonunda yüzde 4.9'a düşeceği tahmin ediliyor. Güncellenen tahminler politika faizleri uzun süre düşük tutulsa bile enflasyon üzerinde belirgin baskı olmayacağını gösteriyor. Önümüzdeki iki ay enflasyonda belirgin bir artış öngörülüyor. Baz etkisi yıllık enflasyonun görünümünü önemli ölçüde şekillendirecek. Vergi düzenlemeleri ve baz etkisi nedeniyle enflasyon bir süre yüksek Seyredecek, beklenti yönetiminin önemi artıyor. Duraklama olması ve toparlanmanın gecikmesi durumunda politika faizlerinde ek bir indirim söz konusu olabilir. Tahmin ufku boyunca politika faizinin tek hanede kalmasının mümkün olduğunu düşünüyoruz. Petrol ve emtia fiyatları risk olmayı sürdürüyor."
• AB dönem başkanlığını yürüten İspanya'nın Barcelona kentinde düzenlediği AB İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanları gayriresmi toplantısına katılan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Ömer Dinçer, Renault'un Clio 4'ü Türkiye'de üretmek istemesi ancak Sarkozy'nin müdahalesiyle üretimin bir bölümünü Fransa bir bölümünü de Türkiye de yapma kararı almasını değerlendirdi. Sadece Çalışma Bakanı olmasından değil yönetim işletme profesörü olmasından dolayı da Renault olayını çok yakından takip ettiğini belirten Bakan Dinçer, şunları kaydetti: ''Bu olayın iki boyutu var. İşletmeler karar verirlerken kendi rekabet güçlerini göz önünde bulundururlar. Batmış olan bir Renault ne Türkiye'nin ne de Fransa'nın işine yarar. Dolayısıyla güçlü ve rekabet gücü güçlü bir Renault her iki ülke için de yararlı olacaktır.''Renault'un bir Fransız işletmesi olduğunu ancak farklı ülkelerde üretim yaparak hem verimliliğini artırmayı hem de maliyetini azaltmayı düşünmüş olabileceğini ve bunun işletmenin aldığı bir karar olduğunu kaydeden Dinçer, ''Herhangi bir işletmeye orada üretme burada üret dediğinizde bu işletmenin ekonomisine, rasyonalitesine aykırı olursa işletmeler yaşayamazlar'' diye konuştu.
Renault'un Clio 4'ü hem Türkiye'de hem de Fransa da üretme gibi bir karar almasının ''Türkiye'yi mutlu etmediğini'' belirten Bakan Dinçer, sözlerine şöyle devam etti: ''Biz böyle bir karardan mutlu değiliz ama bu Renault için yararlı olacaksa yapacak bir şey yok. Renault, hem Türkiye'yi hem de Fransa'yı memnun edecek bir çözüm üretti, umarım her iki ülke ve Renault için yararlı sonuç doğurur. Herhangi bir işletmenin kendi üretimiyle ilgili bir kararı kendi rekabet gücünü etkileyen faktörlerle ilgili olmalı, siyasi tavırlarla değil.''
Öte yandan Fransız bir gazetecinin ''Sonuçta, Fransa'nın kararıyla Türkiye'de biraz daha işsiz olacak. Bu sizi kızdırmadı mı?'' şeklindeki bir soru üzerine de Bakan Dinçer, ''Bu konularda duygusal karar vermiyoruz. İkili ilişkilerimiz sadece bir hadise ile etkilenecek kadar zayıf değil, güçlü ilişkilerimiz var. Tabii bu arada Fransa'nın da Türkiye'ye karşı ön yargılarını atmasını ve daha objektif bakmasını bekliyoruz. Sarkozy'nin Türkiye'nin AB sürecindeki çabalarına destek vermesini de umutla bekliyoruz'' cevabını verdi.
Dünya Ekonomisi
• Geçtiğimiz hafta ABD ekonomisiyle ilgili bir dizi veri yayınlandı:
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, ABD ekonomisi 2009 yılı 4. çeyrekte 2003 yılının 3. çeyreğinden bu yana en iyi performansı göstererek yıllık bazda yüzde 5.7 büyüdü.
ABD’de tüketici güven endeksi Ocak ayında 55.9 seviyesine yükselerek beklentilerin üzerinde geldi.
ABD Merkez Bankası FED geçtiğimiz hafta yaptığı faiz konulu toplantıda aldığı kararla, beklentilere paralel olarak gösterge faiz oranında değişime gitmedi.
ABD Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, dayanıklı mal siparişleri Aralık ayında bir önceki aya göre yüzde 0.3 artarak beklentilerin altında geldi.
• Senato tarafından 30'a karşı 70 oyla seçilen Bernanke, destekçilerinin muhalefeti kırmak için aradığı oy sayısından daha fazlasını almış oldu. Bernanke'ye, 11 Demokrat, bir bağımsız, 18 Cumhuriyetçi karşı oy kullandı. Yine de tarihte ''ilk defa bu kadar muhalif oyla seçilen'' Merkez Bankası Başkanı olan Bernanke, görevini bir dört yıl daha sürdürecek. Bernanke'ye, 84'e karşı 16 oyla en yakın muhalif oyu, 1983 yılında ciddi ekonomik durgunluğun ardından bu göreve ikinci kez seçilen Paul Volcker almıştı. Konuyla ilgili açıklama yapan ABD Başkanı Barack Obama da Senato'nun seçiminden memnuniyet duyduğunu ve Bernanke ile tekrar çalışmayı dört gözle beklediğini bildirdi. Obama, ''Bernanke, bir neslin, en kötü ekonomik durgunluğun sonuçlarıyla yüzleşmeye devam ettiği bir dönemde, finansal ve ekonomik krizin ortasında akıllı ve istikrarlı liderlik gösteriyor'' ifadesini kullandı. Bazı senatörler ise Bernanke'yi krize karşı yavaş tepki gösterdiği gerekçesiyle eleştiriyor ve politikalarının ''karmaşa tohumları ektiği''ni savunuyor.
• Fed Başkan Yardımcısı Donald Kohn, ekonomide toparlanma ivme kazandığında ABD'de faizlerin artması gerektiğini söyledi. Bununla birlikte Kohn, bir çok finans şirketinin er ya da geç yapılacak olan bu faiz artırımına hazır olmayabilecekleri konusunda da uyarıda bulundu. Kohn, "Ekonomik toparlanma ivme kazandığında, ABD Merkez Bankası için faizleri artırmanın uygun olacağı açık" diye konuştu. Yapılacak bir faiz artırımının bir çok vade üzerinde nasıl etki göstereceğini öngörmenin her zaman zor olduğunu ifade eden Kohn, Fed kısa vadeli faizleri sıfıra indirdiğinde ve mortgage destekli menkul kıymet almaya başladığında bunun daha da zorlaştığını vurguladı. Fed'in mortgage destekli menkul kıymet alımını Mart ayında sona erdirmesinin etkisinin küçük olacağını öngören Kohn, alımlar sona erdiğinde mortgage faizlerinde yaşanacak artışın yarım puandan az olacağının tahmin edildiğini vurguladı.Fed'in para politikasını sıkılaştırmada bir çok yol kullanabileceğini ifade eden Kohn, bunlar arasında bankanın ters repo ile veya dönemsel mevduat ile çektiği rezervlere ödediği faizi artırmanın bir yol olabileceğini ayrıca bilançosundaki varlıkları satabileceğini vurguladı.
• Beyaz Saray'ın ekonomik danışmanlığı görevini yürüten Lawrence Summers, doların uzun bir süre daha uluslararası finansal sistemin başrolünde olacağını belirtti. İsviçre'nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nda konuşan Summers, ''ABD, bütçe açıklarını azaltma gibi dolar dinamiklerini destekleyici ekonomik politikalar izlemeli'' dedi. Beyaz Saray'ın Ulusal Ekonomik Konseyi'nin yöneticisi olan Summers, Obama'nın bankaların büyüklükleri ve risklerine yönelik açıkladığı planını savundu. Summers, planın finansal kuruluşların müşterilerine hizmet etme konusundaki güçlerine müdahale etmediğini belirtti.
• Avrupa Birliği İstatistik kurumu Eurostat tarafından yapılan açıklamaya göre, Euro bölgesinde enflasyon Ocak ayında geçici verilerle yıllık bazda yüzde 1 seviyesinde gerçekleşti. Yine Eurostat tarafından yapılan açıklamaya göre, Euro bölgesinde işsizlik oranı Aralık ayında yüzde 10 seviyesinde gerçekleşerek beklentilerin hafif altında geldi.
• Japonya Merkez Bankası (BOJ), gösterge faiz oranını beklentilere paralel olarak yüzde 0.1 seviyesinde değiştirmeden bıraktı.
• Japonya'da Aralık ayında çekirdek tüketici fiyatlarının bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1,3 düşmesi, deflasyonun derinleştiğini gözler önüne serdi. Dalgalı seyir izleyen taze gıda fiyatları dışarıda tutularak hesaplanan temel tüketici fiyatları endeksi, 10 aydır üst üste düşüş kaydetmiş oldu. Gıda ve enerji fiyatları dışarıda tutularak hesaplanan endeks ise Aralık ayında bir önceki yıla göre yüzde 1,2 düştü. Tokyo bölgesindeki çekirdek tüketici fiyatları ise ocak ayında yüzde 2 geriledi. Deflasyon, ekonomik büyümeye zarar verirken, şirketlerin karlarını baskı altına alıyor, ücret kısıtlamalarını gündeme getiriyor ve tüketicilerin satın alma faaliyetlerini ertelemelerine neden oluyor.
Ekonomide Bu Hafta
1 Şubat Pazartesi
ABD Aralık ayı Kişisel Gelirler ve Kişisel Tüketim Harcamaları verisi yayınlanacak
ABD Ocak ayı İmalat PMI Endeksi sonuçları açıklanacak
Euro Bölgesi Ocak ayı İmalat PMI Endeksi sonuçları açıklanacak
3 Şubat Çarşamba
Türkiye Ocak ayı TÜFE ve ÜFE verileri sonuçları yayınlanacak
ABD Ocak ayı Özel Sektör İstihdam Değişimi verisi yayınlanacak
ABD Ocak ayı Hizmetler PMI Endeksi sonuçları açıklanacak
Euro Bölgesi Aralık ayı Perakende Satışlar verisi yayınlanacak
4 Şubat Perşembe
Euro Bölgesi Merkez Bankası faiz kararı açıklanacak
5 Şubat Cuma
ABD Ocak ayı Tarım Dışı İstihdam verisi yayınlanacak
ABD Ocak ayı İşsizlik verisi sonuçları yayınlanacak